“Zonder ongeval waren deze klachten er niet geweest.” In de praktijk is dat vaak precies de vraag waar een dossier om draait. Medisch gezien laat die vraag zich zelden beantwoorden met alleen een ja of nee. Een navolgbare beoordeling onderzoekt hoe het klachtenbeeld is ontstaan, zich heeft ontwikkeld en welke andere factoren mogelijk van betekenis zijn.
Medische en juridische causaliteit zijn niet hetzelfde
De medisch adviseur beoordeelt wat op basis van medische kennis aannemelijk is over ontstaan en beloop. De uiteindelijke juridische toerekening is aan partijen en zo nodig aan de rechter. Dat onderscheid voorkomt dat een medisch advies uitspraken doet die buiten het medische domein vallen.
De vernieuwde IWMD-vraagstelling voor causaal verband bij ongeval benadrukt eveneens het verschil tussen de situatie vóór het ongeval, de actuele situatie en de hypothetische situatie zonder ongeval. Zekerheid is daarbij niet altijd mogelijk; kansen, waarschijnlijkheden en beperkingen van de beschikbare informatie mogen worden benoemd.
Vier bouwstenen van de analyse
- Tijdlijn. Wanneer zijn klachten gemeld, onderzocht en behandeld?
- Plausibiliteit. Past het beschreven klachtenbeeld bij het voorval en het verwachte medische beloop?
- Voorgeschiedenis. Welke eerdere klachten of aandoeningen zijn relevant voor de concrete vraag?
- Alternatieven. Zijn er andere medische verklaringen die serieus moeten worden meegewogen?
Geen van deze bouwstenen is op zichzelf beslissend. Een korte tijd tussen ongeval en eerste klachtenmelding kan de samenhang ondersteunen, maar bewijst die niet automatisch. Andersom sluit het ontbreken van een meetbare afwijking klachten niet zonder meer uit. De betekenis ontstaat uit het geheel van bevindingen.
Vermijd de post-hocvalkuil: het enkele feit dat een klacht na een ongeval ontstaat, is geen volledige medische onderbouwing dat die klacht door het ongeval is veroorzaakt.
Een vraagstelling die ruimte laat voor nuance
Een open vraag levert doorgaans meer informatie op dan een vraag die de conclusie al bevat. Vraag bijvoorbeeld welke medische factoren het klachtenbeloop ondersteunen of juist relativeren, welke informatie nog ontbreekt en hoe waarschijnlijk verschillende scenario’s zijn. Daarmee wordt de redenering controleerbaar en bruikbaar voor juridisch overleg.
Wanneer is aanvullend onderzoek zinvol?
Soms kan de medisch adviseur op stukken adviseren. In andere dossiers is een onafhankelijke expertise nodig, bijvoorbeeld wanneer specialistisch onderzoek ontbreekt, partijen fundamenteel verschillen over de duiding of de medische eindtoestand moet worden vastgesteld. Het advies hoort dan ook het passende vakgebied, de timing en een evenwichtige vraagstelling te behandelen.
Verdiepende bronnen
De Letselschade Raad publiceert de IWMD-vraagstelling Causaal verband bij ongeval 2025 en de bredere Medische Paragraaf. Lees daarnaast wat een medisch adviseur concreet doet.